ตัวเก็บประจุไมล่าร์ (Mylar / Polyester Film) ไม่พิมพ์ค่าเป็นไมโครฟารัดตรงๆ แต่พิมพ์เป็นรหัสตัวเลข 3 หลัก เช่น 104 223 474 ทำให้คนที่ไม่ได้อ่านบ่อยสับสน บทความนี้สรุปวิธีอ่านให้จบในหน้าเดียว
วิธีอ่านรหัส 3 หลัก
สองหลักแรกคือตัวเลขค่า หลักที่สามคือ จำนวนศูนย์ที่เติมต่อท้าย และผลลัพธ์มีหน่วยเป็น พิโคฟารัด (pF) เสมอ
ตัวอย่าง 104 = 10 แล้วเติมศูนย์ 4 ตัว = 100,000 pF = 100 nF = 0.1 µF
ตารางแปลงค่าที่ใช้บ่อย
| รหัส | พิโคฟารัด (pF) | นาโนฟารัด (nF) | ไมโครฟารัด (µF) |
|---|---|---|---|
| 102 | 1,000 | 1 | 0.001 |
| 222 | 2,200 | 2.2 | 0.0022 |
| 473 | 47,000 | 47 | 0.047 |
| 104 | 100,000 | 100 | 0.1 |
| 224 | 220,000 | 220 | 0.22 |
| 474 | 470,000 | 470 | 0.47 |
| 105 | 1,000,000 | 1,000 | 1 |
ตัวจำง่าย — 104 คือ 0.1µF ซึ่งเป็นค่าที่ใช้มากที่สุดในงานบายพาสและกรองสัญญาณรบกวน ถ้าจำค่านี้ได้ ค่าอื่นเทียบเอาได้หมด
ตัวอักษรต่อท้าย คือค่าความคลาดเคลื่อน
| อักษร | ความคลาดเคลื่อน |
|---|---|
| J | ± 5% |
| K | ± 10% |
| M | ± 20% |
เช่น 104K 100V คือ 0.1µF คลาดเคลื่อน ±10% ทนแรงดัน 100 โวลต์ งานทั่วไปใช้ K ได้หมด ส่วนวงจรกรองความถี่ ไทม์มิ่ง หรือวงจรเสียงที่ต้องการความแม่นยำ ควรใช้ J
แรงดันทำงาน เลือกเท่าเดิมหรือสูงกว่า
ค่าที่พบบ่อยคือ 63V, 100V, 250V, 400V และ 630V กฎคือ ใส่เท่าเดิมหรือสูงกว่าได้ ห้ามต่ำกว่า ถ้าตัวเดิมเป็น 400V แล้วใส่ 100V แทน ตัวเก็บประจุจะทะลุและมักลามไปทำให้อุปกรณ์อื่นพังตาม
ในทางกลับกัน การใส่แรงดันสูงกว่าเดิมไม่มีผลเสียทางไฟฟ้า แต่ตัวจะใหญ่ขึ้น ต้องดูว่าลงบอร์ดได้พอดีหรือไม่
ไมล่าร์ใช้แทนเซรามิกหรืออิเล็กโทรไลต์ได้ไหม
- ไมล่าร์ไม่มีขั้ว ใส่กลับด้านได้ ต่างจากอิเล็กโทรไลต์ที่มีขั้วบวกลบชัดเจน
- ไมล่าร์แทนเซรามิกค่าเดียวกันได้ ในงานทั่วไป และมักให้ค่าที่เสถียรกว่าเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน เซรามิกบางชนิดค่าลดลงมากเมื่อร้อนหรือเมื่อมีแรงดันคร่อม
- ไมล่าร์แทนอิเล็กโทรไลต์ไม่ได้ ในตำแหน่งกรองไฟภาคจ่ายไฟ เพราะค่าที่ต้องการอยู่ระดับหลายร้อยถึงหลายพันไมโครฟารัด ซึ่งไมล่าร์ทำไม่ได้ในขนาดที่ใส่ลงบอร์ด
- วงจรที่คร่อมไฟ AC 220V โดยตรง เช่น สแนบเบอร์หรือวงจรลดแรงดันแบบ capacitive dropper ต้องใช้ตัวเก็บประจุที่รับรองเป็น Class X หรือ Y เท่านั้น ห้ามใช้ไมล่าร์ธรรมดาแม้แรงดันพิกัดจะสูงพอ เพราะไมล่าร์ทั่วไปไม่ได้ออกแบบให้พังแบบวงจรเปิดอย่างปลอดภัย
ตรวจว่าเสียหรือยัง
ไมล่าร์ที่เสียมักไม่บวมหรือเปลี่ยนรูปให้เห็นเหมือนอิเล็กโทรไลต์ ต้องวัดด้วยมิเตอร์ที่มีโหมดวัดค่าความจุ ถ้าวัดได้ต่ำกว่าค่าที่พิมพ์ไว้มากหรืออ่านเป็นศูนย์ ถือว่าเสีย และถ้าวัดความต้านทานแล้วมีค่านำไฟฟ้า แสดงว่าทะลุ ต้องเปลี่ยน
ข้อสังเกตหน้างาน — ตัวเก็บประจุไมล่าร์ที่อยู่ใกล้แหล่งความร้อน เช่น ติดกับฮีทซิงค์หรือตัวต้านทานกำลัง จะเสื่อมเร็วกว่าปกติมาก เวลาเปลี่ยนควรย้ายให้ห่างหรือเลือกรุ่นทนอุณหภูมิสูงขึ้น
หาอะไหล่ตัวนี้อยู่?
D&E Electronic Parts Supply จำหน่ายชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ปลีก–ส่ง ย่านบ้านหม้อ มากกว่า 30 หมวดสินค้า